CÁC YẾU TỐ LÀM NÊN GIÁ TRỊ CỦA ĐÁ QUÝ THIÊN NHIÊN - Phần 2

Yếu tố giá trị # 3: Nguồn gốc, xuất xứ

Đối với nhiều loại đá quý màu, quốc gia xuất xứ hoặc vị trí khai thác, ảnh hưởng rất lớn đến giá trị (xem Hình 1-04). Ví dụ, đối với một loại sapphire màu xanh thiên nhiên chưa qua xử lý từ Kashmir có giá trị hơn rất nhiều so với một loại sapphire tương tự được khai thác ở bất kỳ nơi nào khác. Một vài phòng thí nghiệm phân loại chính có thiết bị và chuyên môn để xác định nguồn gốc địa lý. Báo cáo xuất xứ từ một trong các phòng thí nghiệm này là bắt buộc khi xác thực giá trị của đá quý khi vị trí được đánh giá cao có thể làm tăng đáng kể giá trị của viên đá (nhiều hơn 15% trong một vài trường hợp).

 

Hình 1-04. Những tác động tiềm năng của quốc gia xuất xứ của đá quý lên giá trị. Hình minh họa: Al Gilbertson / GIA

 

Hãy thận trọng và đọc báo cáo từ phòng thí nghiệm một cách kỹ lưỡng. Một báo cáo tiêu chuẩn thường xác định vật liệu đá quý, chứ không phải là nguồn gốc địa lý. Ngôn ngữ được sử dụng trong một báo cáo GIA tiêu chuẩn cho một viên tourmaline có chứa đồng sẽ nói, “các nguyên tố Đồng và mangan trong tourmaline này có thể được gọi là 'paraíba' tourmaline trong thương mại. Thuật ngữ thương mại 'paraíba' xuất phát từ địa phương của Brazil, nơi đá quý này được khai thác lần đầu tiên, tuy nhiên, ngày nay nó có thể đến từ nhiều địa phương. ”Thương mại gọi những viên đá quý này là Paraíba tourmalines mặc dù địa điểm không phải từ Brazil. Chỉ khi đá quý được chỉ định nguồn gốc khai thác, nó sẽ chỉ ra đất nước, chẳng hạn như Brazil. Trong trường hợp đó giá trị sẽ bị ảnh hưởng bởi nguồn gốc Brazil.

 

Ruby, sapphire, màu đỏ spinel, ngọc lục bảo, và Paraíba tourmaline đều được kiểm định nhận dạng & xuất xứ đá màu. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là các phòng kiểm định sẽ có thể xác định một quốc gia xuất xứ trong mọi trường hợp. Các phòng thí nghiệm xác định nguồn gốc địa lý bằng cách thu thập dữ liệu hóa học và quang phổ, và xác định các loại tạp chất trên mẫu. Tập dữ liệu đó được so sánh với bộ dữ liệu từ đá quý tham chiếu có nguồn gốc đã biết, tìm kiếm bằng chứng cho biết nguồn gốc của các chất liệu. Nếu dữ liệu trùng lặp với đá quý từ hai địa điểm trở lên và các phòng thí nghiệm không thể ra quyết định dứt khoát với một địa điểm, báo cáo có kết quả là “không thuyết phục.

 

Có những gì trong một cái tên?

 

Đối với những người sưu tập tinh thể, “Kim cương Herkimer” là tên chung cho một loại tinh thể thạch anh  kép được phát hiện trong và xung quanh Quận Herkimer và Thung lũng sông Mohawk ở New York. Trong thi trường đá quý cao cấp, các tên thương mại được sử dụng để chỉ ra những màu sắc của các loại đá quý đặc biệt hoặc nguồn gốc của các loại đá. Những cái tên này được sử dụng rất phổ biến : “Paraiba” tourmaline, viên ngọc “Biwa”, “Sandawana” emerald, sapphire “Úc”, “Burma” và “Mogok” ruby Các tên tồn tại ngay cả khi các địa điểm khai thác không còn nữa.

 

Vẫn còn có sự tranh cãi giữa nhiều người trong thương mại  khi một địa điểm được sử dụng làm tên cho vật liệu đá quý không thực sự ở vị trí đó. Điều đó không ngăn một số đại lý gọi đá quý là sapphire “Kashmir” khi màu của nó giống với màu sắc của đá sapphire Kashmir và bán với giá của đá Kashmir. Đây là lý do tại sao kiểm định nguồn gốc từ nhiều phòng thí nghiệm lớn trở nên quan trọng, chỉ ra rằng đá quý đã được thử nghiệm và có các tính năng liên kết với những quốc gia cụ thể.

 

Cuối cùng, cần phải đề cập đến vấn đề nghèo nàn tài liệu từ các địa điểm được đánh giá cao và trong những trường hợp đó, việc biết quốc gia xuất xứ không nên add thêm giá trị gia tăng.

 

Yếu tố giá trị # 4: Kích thước đá quý

 

Kích thước, bao gồm trọng lượng và đường kính mặt của từng loại vật liệu đá quý, cũng liên quan trực tiếp đến giá trị (xem hình 1-05). Khi kích thước tăng lên với nhu cầu cao, giá mỗi carat tăng lên. Với một số loại đá quý, rất hiếm khi tìm thấy một viên lớn hơn một vài carat (ví dụ, benitoite), trong khi những loại đá khác có thể cân nặng hàng ngàn carat (ví dụ, thạch anh và topaz).

 

Khi đá quý vượt quá kích thước phổ biến cho đồ trang sức, số lượng người mua quan tâm sẽ giảm đáng kể và giá trị tương đối trên mỗi carat sẽ giảm. Tuy nhiên, những viên đá quý cao cấp đặc biệt lớn (đá quý không quá tối) có thể rất đắt, đặc biệt khi chúng đến từ các địa điểm được biết đến với màu sắc đặc biệt. Đó là bởi vì kích thước lớn hiếm khi có sẵn từ những vị trí đó ngoại trừ những loại rất tối màu.

Hình 1-05. Tác động tiềm năng của kích thước lên giá trị của đá quý. Hình minh họa: Al Gilbertson / GIA

 

Tùy thuộc vào các vấn đề khác nhau với chất liệu đá thô, sản lượng - trọng lượng carat cuối cùng của đá quý so với trọng lượng ban đầu của đá thô - có thể lên tới 50% (rất hiếm khi) hoặc thấp tới vài phần trăm; các thợ cắt đánh giá các ưu và nhược điểm khác nhau khi lên kế hoạch cắt một viên đá quý. Đôi khi độ bão hòa màu cao chỉ xuất hiện ở các kích thước lớn hơn (ví dụ: kunzite hoặc aquamarine), do đó những viên đá quý nhỏ có độ bão hòa màu cao rất hiếm và đắt tiền đến đáng kinh ngạc.

 

Ngược lại, nếu một viên đá thô có độ bão hòa màu tốt được cắt thành một viên đá quý lớn hơn, nó có thể quá tối và không có giá trị. Một mảnh đá màu thô có sự phân bố màu khá đồng đều có thể cắt thành nhiều viên với màu sắc khác nhau bởi vì kích thước và tỷ lệ thay đổi. Ví dụ, một viên đá quý cắt từ một viên đá thô màu sáng được coi là hấp dẫn nếu nó đạt đến một kích thước nhất định để sản xuất đủ độ bão hòa màu. Trong trường hợp này, thợ cắt nên cắt một viên đá quý lớn thay vì cắt thành nhiều viên đá quý nhỏ.

 

Cách kiểm tra đá trên một tờ giấy trắng,

 

Trong trường hợp của một viên thô đạm màu, nhiều thợ cắt sử dụng một tờ giấy trắng để xác định mức cắt tối ưu từ viên đá thô. Đặt viên đá thô lên tờ giấy trắng và quan sát dưới ánh sáng nóng và sau đó là ánh sáng huỳnh quang trong một phòng tối (hình 1-06). Màu sắc nhìn xuyên qua phần thô là từ ánh sáng được phản chiếu từ tờ giấy trắng bên dưới. Bằng cách sử dụng cả hai nguồn ánh sáng, bạn sẽ thấy các màu sắc mà đá quý sẽ có trong cả hai loại ánh sáng. Nếu viên đá thô quá tối để nhìn thấy nhiều màu sắc, nó nên được cắt thành đá quý nhỏ hơn để tối ưu hóa màu sắc. Rõ ràng, người ta có thể sử dụng một nguồn ánh sáng rất mạnh để nhìn xuyên qua mà sẽ có màu đen trong nhiều tình huống khác. Wayne Emery đề nghị sử dụng một bóng đèn sợi đốt tiêu chuẩn 100 watt, khoảng 30cm cao trên một tờ giấy trắng trong một căn phòng lờ mờ sáng.

 

Hình 1-06. Thạch anh tím thô trải qua "thử nghiệm giấy trắng". Khi độ bão hòa màu tăng từ trái sang phải, các viên đá được cắt từ thô nên giảm độ sâu để tối ưu hóa màu sắc. Ảnh: Emily Lane / GIA

 

Các tin khác
Liên hệ